Aleksander hr. Fredro

ŚWIECZKA ZGASŁA

reżyseria i scenografia
RYSZARD JAKUBISIAK

Obsada:

PANI:Natalia Lewandowska
PAN:     Szymon Niemiec

18 kwietnia 1998
dwudziesta piąta premiera teatru


Spektakl otrzymał nagrodę:

  • Nagroda za najlepszą rolę męską w I Maratonie Teatralnym - Zielonka 1998


    Aleksander hr. Fredro (1793-1876), polski komediopisarz, pamiętnikarz i poeta. Wykształcenie domowe w ziemiańskim dworze. 1809 wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego, brał udział w wojnie z Rosją 1812 (Napoleon I) , zbiegł z rosyjskiej niewoli. 1815 osiadł w rodzinnym majątku Bieńkowa Wisznia pod Lwowem. 1828 ożenił się z hrabiną Zofią Skarbkową. 1833-1842 poseł do Sejmu Stanowego. 1839 honorowy obywatel miasta Lwowa. 1850-1855 mieszkał wraz z rodziną w Paryżu. 1873 członek Akademii Umiejętności.

    Uważany za najwybitniejszego polskiego komediopisarza, tworzył z wieloletnimi przerwami, odmawiając publikowania niektórych utworów w miarę ich powstawania, m.in. z powodu ataków krytyki. Jego komedie obyczajowe zajmują się głównie życiem codziennym szlachty galicyjskiej w 1. połowie XIX w., kreując barwne i charakterystyczne typy sceniczne. Stał się mistrzem portretu psychologicznego. Nie gardził artystycznie uszlachetnionymi chwytami rodem z teatru ludowego i farsy. Bliższe mu były ideały oświecenia z jego racjonalistycznym, pełnym dystansu stosunkiem do świata, niż romantyzm, co krytyka miała mu za złe.

    Najwybitniejsze komedie napisał w pierwszym okresie twórczości do 1835: Pan Geldhab (1818, wystaw. 1821), Mąż i żona (wystaw. 1822), Pan Jowialski (1832), Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca (1833), Zemsta (1834), Dożywocie (1835). W drugim okresie twórczości, po 18-letnim milczeniu, wyróżnić trzeba Wielkiego człowieka do małych interesów (1877). Wszystkie te utwory stanowią klasykę teatru polskiego.

    Był także autorem interesujących wspomnień Trzy po trzy (powst. 1844-1846, wydane 1917), wierszy, bajek, aforyzmów. Najobszerniejsze wydanie: Pisma wszystkie (tom 1-15, 1955-1980).


    Afisz prapremiery komedii


    Świeczka zgasła, napisana około 1860 roku, została po raz pierwszy wystawiona 14 lutego 1877 roku w teatrze lwowskim w rok po śmierci Fredry. Z miejsca zdobyła duże powodzenie i była wysoko notowana przez prasę i w sferach teatralnych. Stało się tak dlatego, że zawierała role dające pole do popisu dwojgu artystom, władającym kunsztem dialogu. Była niekłopotliwa w wystawie i świetnie nadazwała się do wszelkiego rodzaju programów składanych. Z racji premiery nie ukrywano, bynajmniej, zachwytu: Lepszej w swoim rodzaju od tej komedii nie znamy w żadnej literaturze i rozgrzeszano Fredrę (zarzuty tego rodzaju często formułowano pod adresem jego twórczości, co dla dzisiejszego widza jest czymś zaskakującym i niezrozumiałym):Przebaczyć można autorowi pewne dowcipki, wywołujące romieniec na twarzy kobiet, uważaliśmy jednak, że niewiasty rumieniąc się śmiały się jednocześnie. Widocznie niezbyt się obraziły żartami starego Fredry.


    Premiera drugiej realizacji tego spektaklu odbyła się w Teatrze Parabuch 28 września 2002 r.